https://thuviensach.vn

Mục lục
Bìa Đầu
Mấy Nét Tiểu Sử Và Tác Phẩm
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Chương 11
Chương 12
Chương 13
Chương 14
Chương 15
Chương 16
Chương 17
Chương 18
Chương 19
Chương 20
Chương 21
Chương 22

https://thuviensach.vn

GIA ĐÌNH MÁ BẢY
Phan Tứ
www.dtv-ebook.com
Bìa Đầu
PHAN TỨ
Gia đình MÁ BẢY
(Tiểu thuyết)
NHÀ XUẤT BẢN VĂN HỌC
Xuất bản theo Hợp đồng sử dụng tác phẩm giữa gia đình nhà văn Phan
Tứ và Nhà xuất bản Văn học, 2017.
Bản quyền tác phẩm đã được bảo hộ. Mọi hoạt động công bố, xuất
bản, sao chụp, trích đăng… tác phẩm dưới mọi hình thức mà không có sự
cho phép bằng văn bản của Nhà xuất bản đều bị coi là xâm phạm bản
quyền và làm tổn hại đến quyền lợi của Nhà xuất bản và tác giả.

https://thuviensach.vn

GIA ĐÌNH MÁ BẢY
Phan Tứ
www.dtv-ebook.com
Mấy Nét Tiểu Sử Và Tác Phẩm
Phan Tứ tên thật là Lê Khâm, ông sinh ngày 20-12-1930 tại thị xã Quy
Nhơn; nguyên quán xã Quế Châu, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam trong
một gia đình trí thức yêu nước.
Phan Tứ tham gia cách mạng từ năm mười lăm tuổi, làm liên lạc
chuyển tài liệu, báo chí bí mật. Năm 1950, ông nhập ngũ tại Hà Tĩnh, tốt
nghiệp Trường Lục quân ở Thanh Hóa rồi sang Lào chiến đấu trong quân
tình nguyện Việt Nam.
Năm 1954, Phan Tứ tập kết ra Bắc rồi theo học khoa Ngữ văn Trường
Đại học Tổng hợp Hà Nội. Năm 1958, ông cho xuất bản tiểu thuyết Bên kia
biên giới. Năm 1960, ông cho xuất bản tập truyện ngắn Trở về Hà Nội và
tiểu thuyết Trước giờ nổ súng. Năm 1961, ông trở về công tác tại chiến
trường miền Nam, làm phái viên ban Tuyên huấn Khu ủy Liên khu V, lấy
bút danh là Phan Tứ. Năm 1966, Phan Tứ trở ra Bắc, công tác tại Hội Liên
hiệp Văn học Nghệ thuật, làm quyền Tổng biên tập Nhà xuất bản Giải
phóng. Năm 1968, ông xuất bản tiểu thuyết Gia đình má Bảy, tập truyện
ngắn Trong đám nứa. Năm 1970 ông trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt
Nam và giữ chức vụ ủy viên Ban chấp hành, ủy viên Ban thư ký của Hội và
lần lượt cho xuất bản: bút ký Măng mọc trong lửa; tiểu thuyết Mẫn và tôi
năm 1972, tiểu thuyết Trại S.T.18 vào năm 1974.
Năm 1975, Phan Tứ được nhận Giải thưởng ba mươi năm (19451975) của tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng.

https://thuviensach.vn

Sau kháng chiến chống Mỹ, Phan Tứ giữ chức vụ Chủ tịch Hội Văn
học Nghệ thuật tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, rồi Đại biểu Quốc hội khóa
VIII, được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Ba. Thời
gian này ông cho xuất bản hồi ký Trong mưa núi và ba tập tiểu thuyết
Người cùng quê (1985).
Ông mất ngày 17 tháng 4 năm 1995 do hậu quả chất độc màu da cam.
Năm 1995, Phan Tứ được nhận Giải thưởng Văn học loại A mười năm
(1985-1995) của tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng. Ông còn được nhận Giải
thưởng Văn học Nguyễn Đình Chiểu.
Năm 2000, Phan Tứ được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn
học Nghệ thuật cho các tác phẩm: Trước giờ nổ súng, Gia đình má Bảy,
Mẫn và tôi, Về làng.
Năm 2002, Toàn tập Phan Tứ (4 tập) được Nhà xuất bản Văn học xuất
bản.

https://thuviensach.vn

GIA ĐÌNH MÁ BẢY
Phan Tứ
www.dtv-ebook.com
Chương 1
1
Trời trắng đục nhả mưa không ngớt. Làn nước tuôn xuống bị gió bấc
cuốn tròn lại thành những chiếc chiếu bạc dựng đứng, vặn lưng nghiêng
ngả, nối nhau lướt qua xóm.
Mỗi lần một cột mưa như thế giẫm ngàn chân ràn rạt trên mái nhà bếp,
má Bảy lại ngửng đầu xem nó đi đâu. Nó múa tròn trên cái sân nhão ngập
một lớp nước rỗ hoa, hất nhào lộn những tàu lá chuối rách, túm lấy tấm
bảng khẩu hiệu bằng tôn đã long đinh mà đập thình thình vào cái cổng chào
gỗ. Nó quét đuôi qua rặng tre cuối vườn, chạy hun hút về phía dãy đồi
hoang ven sông Nhỡn. Hình như mưa gió cố ý tuôn về phía ấy.
Má Bảy thở nhẹ một cái, bồn chồn và thoáng mừng. Rồi má cúi xuống
cạy nốt những hạt dầu lai đã đập nứt vỏ. Dưới mũi dao xoi, lớp nhân màu
ngà rã vụn, rơi xuống đĩa. Một cột mưa khác kéo qua, má lại nhìn, và
những cảm giác đã mòn lại đến rồi đi.
Một bóng người mang tơi đội nón tùm hụp bước vào ngõ, đầu chúi tới
trước như húc mưa, hai tay túm giữ chùm dây treo của đôi bầu (1)lủng lẳng
đầu đòn gánh. Chị Đa hàng xóm đi tỉnh về. Chồng chị bị gọi đi tái đăng
quân dịch, mới gửi cho chị cái ngân phiếu ba trăm bạc cách đây mươi hôm.
----(1) Một loại bồ nhỏ quang dầu.

https://thuviensach.vn

Chị bước lên thềm, lật nón. Mặt chị hàng ngày vàng bủng bây giờ xám
lại. Mấy ngón tay tê lóng ngóng mãi mới cởi được sợi dây buộc tơi lá ở cổ.
Má Bảy chậm chạp cầm ống thổi lửa, thổi đống trấu rấm cho lửa bén chập
chờn trên mặt trấu, đẩy mấy khúc củi tàn vào bếp. Trong cử chỉ của má có
cái vẻ gì vừa ân cần vừa dè dặt. Chị Đa cúi mặt xuống gần lửa, còn hơ nóng
hai bàn tay rồi xát chung quanh miệng. Hồi lâu chị mới bật ra nói, hổn hển
vì nín thở:
- Chết... ông trời làm tội...
Má Bảy đặt ngửa cái vung đất trên ba ông táo, bỏ nắm dầu lai vụn vào
rang quèn quẹt. Người ta bảo ăn muối dầu lai nhiều thì mất máu, rụng răng
rụng tóc. Rụng cũng phải ăn. Trong nhà má lâu nay vắng thịt cá, đến chút
dầu chút mắm cũng hết sạch. Ban tố cộng cấm các gia đình loại A và B
không được ra khỏi thôn trong chiến dịch "toàn dân sát cộng". Chị Đa
thuộc loại C "thiện chí quốc gia" được đi chợ, nhưng má cũng không có
đồng nào gửi chị mua mắm về ăn.
Chị Đa bớt cóng. Chị nói hồ hởi:
- Qua miếu âm hồn, tôi mệt quá muốn nằm lăn ra gốc đa, sau khấn âm
hồn mấy câu mới khỏe lại, về tới nơi đó bác. Cái miếu rách mà linh hết
sức!
Má Bảy khẽ nhếch miệng, nửa đùa nửa thật:
- Thờ Chúa sao lại khấn ma?
Chị cười xòa:
- Ối, sẵn đâu xâu đó. Vô nhà thờ cầu Chúa, qua chùa khấn Phật, tới
miếu vái âm hồn, trúng cửa nào tôi nhờ cửa nấy... Con tôi khóc hung không
bác?

https://thuviensach.vn

- Khóc chán rồi ngủ lăn ra kia nè.
Chị Đa đến cạnh chõng. Hai đứa con chị ôm nhau ngủ. Con mắt người
mẹ nhận ngay ra cái chăn xếp đôi đắp trên mình con được tém góc thật gọn,
mẻ than hồng đặt dưới chõng còn bốc hơi ấm, cặp áo quần con Thừa giặt
sạch hong khô xếp trên đầu giường. Chị vuốt tóc con, nghẹn ngào. Chị biết
ơn.
Thằng Túc quẫy mình, thúc đầu gối vào chân em. Con Thừa bật khóc,
kêu: "Bà, bà ơi!". Chị Đa vội xốc con lên: "Má đây con". Con Thừa áp mặt
vào cổ chị, hỏi ngay: "Bà âu?". Nó vẫn đòi bà. Con chưa lên hai đã gần
quên hơi mẹ. Hôm nào hai đứa cũng dắt nhau sang bà, không gặp bà thì
chơi với cô Út. Hễ nhà bà vắng cả, chúng nhẩn nha xếp đình xếp chùa
ngoài sân bà chứ không chịu về.
Cảnh chị tay bồng tay dắt, quanh năm chạy ăn tất tưởi như nợ đuổi sau
lưng, đã buộc chị nhiều lần nhờ vả má Bảy. Chị cần cái gì má giúp nấy, từ
một buổi cấy đến một ngày trông con, nhưng má luôn luôn giữ cái vẻ
không muốn làm thân. Má lạnh mặt với chị như bà mẹ chồng với nàng dâu
muốn đi bước nữa, không bằng lòng mà chẳng tiện nói ra. Chị biết má túng
thiếu. Hôm nay chị mua một chai nước mắm ngon còn để trong bầu kia,
nhưng chưa dám lấy ra biếu má vì sợ vấp một câu đau lòng: "Tôi có giữ
con thuê cho chị đâu". Má sợ mang tiếng cầu cạnh kẻ có tiền, hay má
không ưa gia đình kẻ đi lính, lại vào công giáo chẳng thờ ông bà? Chưa lần
nào chị dám hỏi thẳng má.
Chị Đa vốn bộc tuệch, dễ quên. Chị nghĩ bấy nhiêu đã thấy rối óc. Chị
ôm con sà vào bếp, rất mừng khi má Bảy bắt chuyện bâng quơ:
- Cả xã kéo đi xăm hầm trên gò Chà Là, được gì không mà chưa thấy
con tôi về...

https://thuviensach.vn

- Được nước với bùn như trâu lăn chớ được gì đâu bác. Tôi gặp anh
dân vệ dưới chợ nói vậy đó. Có mấy ông bà già lạnh rút gân, nằm lăn giữa
đất mà ông Phổ cấm không cho khiêng về, nói giả bộ chớ hồi nào đi tiếp tế
Việt cộng sao không sợ lạnh... À, dưới quận chộn rộn lắm bác ơi. Đám lính
quen tôi, họ kể lu bù những chuyện động núi, cọp về, nghe dựng tóc gáy.
Má Bảy vẫn giã cối muối dầu lai, đủng đỉnh:
- Dưới đó núi non đâu mà sợ cọp?
- Người ta nói cộng sản chớ. Cộng sản làm lễ ly sơn rồi, kéo lần lần
xuống đồng bằng. Họ ít quân mà đánh dữ lắm. Ông cảnh sát trưởng Kỳ Sơn
bị cộng giết hôm kia, bác biết chưa? Nói cho công bằng, ổng chết cũng
đáng đời. Chẳng kể cộng hay dân, hễ ổng muốn giành vợ giựt ruộng của ai
thì người đó không chết cũng tù...
Thấy má Bảy chịu chuyện, chị Đa xoay nồi cơm vần cạnh bếp, kể tiếp:
- Bà con Kỳ Sơn thấy một chị cộng nữ đẹp như tiên, đeo bốn súng lục,
hút điếu thuốc rồi ném lên trời, rút súng bắn theo đứt đôi điếu thuốc. Y như
trong tuồng xilama (2)vậy đó. Tôi nghe một hồi loạn óc, chân tay bắt run,
vậy mà cứ muốn nghe hoài. Người ta nói ông Dõng chết rồi... Chà, mưa dữ
ác!
----(2) Chiếu bóng
Má Bảy quay phắt lại. Chị Đa đang bồng con đến bên giường, không
trông thấy. Chị đặt con Thừa nằm như cũ:
- Bác cho gởi một lát nữa nghe bác. Tôi về nấu cơm, ngớt mưa tôi qua
ẵm.

https://thuviensach.vn

- Cứ để đó... Chị nói anh Dõng biệt kích quận chết hả?
- Anh Sáu Dõng con bà Tài dưới Đồng Trầu chớ. Việt cộng nằm vùng,
gan hết chỗ gan. Hội đồng xã nói ảnh trúng phục kích trên Kỳ Sơn.
- Lấy được xác không?
- Không! Lạy trời lạy Chúa, đừng làm cái trò phơi xác giữa chợ như
năm xưa nữa, nhớ lại còn ớn lạnh...
Chị len lén lấy chai nước mắm ra khỏi bầu, để nép vào góc cột. Mang
tơi đội nón và quẩy gánh lên vai xong, chị mới nói vội:
- Gặp nước mắm rẻ mà ăn được, tôi mua phần bác một chai đó.
Chị đi ngay để tránh bị hỏi vặn, còn mừng khi không nghe má Bảy gọi
lại trả quà. Từ nhà xuống tỉnh lãnh ngân phiếu, tính cả tiền vé xe, tiền diêm
thuốc cho xã cho quận để lấy giấy, hai ngày công chầu chực năn nỉ hết cửa
này đến bàn khác, chị đã mất hơn trăm rưởi bạc. Chung quy hai đấm cũng
bằng một đạp. Cái nhà chị vẫn xiêu vẹo, trống hoác giữa mùa đông, khiến
hai đứa con chị chỉ muốn lẩn quẩn sang nhà má Bảy.
Má Bảy ngồi nhìn mãi cái cối sành đựng dầu lai mà không trông thấy
nó.
Suốt ngày nay, má thương hai con bị bắt đi xăm hầm dưới mưa to,
nhưng mưa càng to má càng mừng. Má biết chỉ có vài thằng ác ôn thua bạc
cố sục hầm kiếm thưởng, chứ bọn lính quèn nhất định căng lều ngồi co ro,
còn đồng bào lại được dịp kêu ầm ĩ đòi về. Kiểu đó làm gì tìm được anh em
mình... Má yên bụng một đằng, lại đâm lo phía khác khi nghe tin anh Dõng
bị phục kích. Đã đành trước đây chúng nó kêu giết được anh Dõng hai lần
rồi, nhưng biết đâu...

https://thuviensach.vn

Ngoài trời, mưa dịu dần lại. Tiếng còi sừng trâu giục chó săn trên đồi
đã tắt khá lâu, giờ lại nổi lên "hút hooo, hút hooo". Chúng nó bắt phường
săn gánh lưới gọi chó theo "ráp cộng". Má áng chừng lúc này mới ba giờ
chiều. Bọn thằng Phổ còn đẩy lính, lính còn đẩy đồng bào đi mãi đến tối.
Tám trăm người dàn hàng ngang, vừa đi vừa chọc cây thuốn sắt thình thịch.
Chỉ cần một tiếng "cộc"... Nhưng má sốt ruột không lâu. Ông trời rùng
mình một cái, trút nước xuống ào ào. Gió túm từng bó hạt mưa quất xuống
trắng xóa, và những cột mưa lại quằn quại nối nhau chạy ra gò Chà Là.
Mãi sau khi chuyến xe lửa lúc sáu giờ qua ga Đồng Mè rít một hồi còi
the thé và chị Đa đã trở lại ẵm con về nhà mình, Út Sâm mới lóp ngóp từ
trong mưa ngoi ra. Má ngạc nhiên khi thấy Sâm quấn tấm choàng nhựa kín
người đến gối nhưng lại phơi đầu dưới mưa, cái mũ bê rê bánh ếch của
"thanh niên cộng hòa" dán trên tóc. Má rùng mình, vội rút củi chụm thêm
vào bếp.
- Sao không trùm đầu hả con?
Sâm há mồm định nói, nhưng hai hàm răng va luôn vào nhau một hồi
lốp cốp. Khi Sâm vất cây súng gỗ tập trận và giật tung tấm choàng ra, má
Bảy mới hiểu. Ban tố cộng bắt thanh niên cộng hòa mặc "đồng phục biểu
diễn" để chụp ảnh. Sâm phải mặc bộ áo quần ni lông trắng, góp hai trăm
tám cho xã mua dạo mùa hè. Áo không tay hở nách, hở ngực đến chấn thủy,
lại ngắn cũn cỡn để lộ một khoanh bụng trắng như cái thắt lưng to của lính.
Quần chật bó đùi bó mông. Vải mỏng dính, đếm được từng cái nốt ruồi trên
người. Suốt ngày dầm mưa, áo quần bết vào da, các cô gái đã lạnh thấu
xương lại phải phơi thân thể gần như lõa lồ để cho bọn lính du côn nhìn hau
háu như cú dòm nhà bệnh, ghẹo tục tĩu.
Sâm hất đầu mạnh. Cái mũ bê rê rơi xuống đất. Hai tay ôm ngực, Sâm
đi thẳng lên nhà trên. Đôi giày vải nhả bùn òng ọc trên mỗi dấu chân. Má
Bảy cúi lượm tấm choàng và cái mũ, chép miệng:

https://thuviensach.vn

- Tội nghiệp con tôi!
Tư Sỏi cũng về đến nơi. Sỏi nhường tấm choàng cho em, chịu ngấm
mưa suốt ngày nay. Sỏi dựng cây súng săn một nòng vào phên, sà ngay vào
bếp, hơ hai bàn tay nổi da gà với những ngón trắng nhợt, nhăn nhúm. Má
giục:
- Thay đồ đi con, cảm bây giờ.
Giọng Sỏi khao khao và méo mó vì miệng còn tê:
- Tối nay... phải đi nữa...
Trông Sỏi rũ rượi như con gà vớt trong chum ra. Nước chảy thành
vũng to chung quanh đòn ngồi. Bộ đồng phục vải chéo xanh nhả khói trắng
mỗi lúc một đặc. Sỏi móc túi lấy gói thuốc rê ướt nhoẹt ra hong, rồi trút
trong bao đạn ra mười viên đạn calíp 12 gói trong mảnh nhựa. Má Bảy chợt
nhận thấy một điều khác thường: Mọi hôm đi phục kích hay "ráp cộng"
xong Sỏi phải trả súng cho xã và về tay không, tối nay Sỏi mang súng về
nhà. Má chưa hỏi ngay, chỉ thổi lửa to cho con sưởi, rồi quay ra dọn cơm.
Lũ chó con đang dúi đầu vào bụng nhau nằm ấm trong góc bếp, nghe
soạn chén đĩa vội chạy ra, chực sà vào mâm cơm giữa đất ăn hỗn. Má lấy
cái giỏ to lừa lừa úp chúng nhốt lại. Nồi cơm nhà má bao giờ cũng một
phần cơm, ba bốn phần khoai. Má hớt lớp khoai sém trên cùng cho bầy chó
ủng oẳng, xới chén đầu toàn khoai phần mình, chén nhì cho Út Sâm, chén
ba nhiều cơm hơn để cạnh bếp cho Sỏi vừa ăn vừa sưởi.
Út Sâm từ nhà trên xuống, trùm đầu kín mít bằng cái khăn vuông của
má. Bộ bà ba đen may năm ngoái đã chật và ngắn. Sâm lớn nhanh quá. Con
gái mười tám có khác. Mới đánh đàn mồm đấy, bây giờ Sâm lại tỉnh như
thường, má ưng ửng và môi đỏ tươi. Sâm thò đũa khều muối dầu lai, cười:

https://thuviensach.vn

- Muối dài lâu với khoai trường kỳ, để tiền đóng thuế cử tri cho nhiều.
Ông trên mặc sức ăn tiêu...
Ấy là một trong những bài vè truyền miệng không biết từ đâu ra. Má
cắt ngang:
- Im, miệng với mồm! Người ta rình rập hoài tao ngán lắm.
Sâm vẫn cười. Nuốt vội miếng cơm, Sâm kể tíu tít:
- Con xung phong ở tù mà... Hồi sáng họ bắt con trai đi xăm hầm
trước, con gái xếp hàng trên gò đón quận trưởng má à. Tụi con kêu lạnh,
đòi về thay quần áo. Lão Phổ giơ roi dọa đánh. Tụi con làm rầm rầm, lão
lại xuống nước năn nỉ: "Chịu khó đợi ông quận trưởng tới, ổng ngó một cái,
chụp sơ một tấm hình là xong thôi mà". Lão bắt cô nào đẹp đứng ra trước.
Tụi con đẩy chị Ba Thống lên đầu. Ai lại chị Ba có chửa bảy tháng mà xã
không cho ở nhà. Chị nổi khùng, cứ mặc bộ đồng phục để lòi rốn với một
gang bụng vầy nè, vác cái trống chầu đi nghễu nghện, người ta cười lăn ra.
Vậy mà lão Phổ đuổi về, chị không chịu về má à. Chị nói: "Để tôi chụp
hình với ông tỉnh ông quận đã!".
Sâm cười rũ một hồi. Má Bảy cũng cười lặng lẽ. Những cái lố lăng
ngang ngược của địch, Sâm mới lớn lên chưa gặp bao nhiêu, chứ má phải
thấy quá nhiều rồi.
Út Sâm tránh né mãi, đến giữa năm nay mới bị bắt vào thanh niên
cộng hòa. Sâm thường đá móc bọn xã đoàn nhiều câu rất đau, nhưng chúng
khó trị vì chị em xúm bênh, cũng vì thằng Rân con lão phó đại diện mê
Sâm lăn lóc, gửi thư và quà về luôn.
Đầu năm ngoái Sâm còn là một con bé gầy gò, da nâu và tóc sém
nắng. Mới ăn ba mùa lúa Sâm đã lớn vụt lên mặc vừa áo má, thành con gái
lúc nào không kịp thấy, da trắng hồng và dáng đi ong óng, mỗi bên má đã

https://thuviensach.vn

lúm một đồng tiền tròn xoay ở giữa lại còn thêm một đồng tiền hình dấu
phẩy ở khóe môi khi cười.
Đám con trai ăn chơi, bọn lính, cả mấy tên sĩ quan nữa kiếm cớ lân la
đến nhà má ngày càng nhiều. Hễ chúng buông câu chọc ghẹo là bị ngay "cú
đá hậu" của Sâm. Nhiều lần má phải can Sâm đừng quá lời mà chúng nó
thù. Sâm nhịn được vài hôm rồi đâu lại vào đấy. Càng lớn lên Sâm càng
xinh, lanh lợi, chịu khó, nhưng càng chửi địch bạo mồm. Mối lo của má
cũng lớn theo con. Thời buổi này để con gái trong nhà như treo mìn trên
giàn bếp. Gặp nhà tử tế đến hỏi, má dỗ Sâm nhận trầu cau phứt đi để đỡ bị
dòm ngó, nhưng Sâm không chịu, dọa nếu bị ép thì cạo đầu đi tu ngay như
mấy cô ở chợ Đồng Trầu.
Suốt bữa cơm Tư Sỏi cứ lì lì. Sỏi và ba miếng hết chén cơm, chống
đũa đánh rốp xuống mâm gỗ, đưa chén má xới. Đến chén thứ tư má mới
hỏi:
- Bây giờ họ bắt mang súng về nhà hả con?
Sỏi ngừng nhai, ngửng đầu. Ngọn đèn treo trên cột soi chéo xuống bộ
mặt gầy và nhọn, đen như than. Đôi lông mày cau lại che hai hố mắt tối
sầm. Mái tóc chừa dài kiểu đít vịt đổ một chùm tóc trớt xuống gò má. Sỏi
đáp, vẫn với giọng khàn khàn:
- Tôi nhận súng rồi.
- Sao?
- Tôi vô dân vệ.
Má sững người:
- Cái thằng... Sao mày nói với tao mày không dại gì lãnh súng?

https://thuviensach.vn

Sỏi ăn hết chén cơm, ném đũa. Uống cạn bát nước Sỏi mới nói đủng
đỉnh:
- Không vô dân vệ thì đi quân dịch mãn đời. Hai đằng phải lựa một.
- Mới lãnh tạm hay lãnh luôn?
- Ký giấy rồi. Tuyên thệ hồi sáng ở xã.
Út Sâm đang ngó anh chăm chăm, bỗng bật nói gay gắt:
- Đó rồi anh Cả xách súng về, anh với em bắn lộn nhau cho coi.
- Hừ, anh Cả nào?
- Anh Tùy chớ ai. Lâu nay bọn quận bọn xã kêu om sòm là bộ đội
ngoài Bắc kéo về mấy chục ngàn, anh còn nhớ gì đâu. Chín trăm bạc lương,
to ghê!
Tính Sỏi ít nói mà hay khùng. Tuy thương em, nhưng hễ Sâm cãi một
lát là Sỏi thò tay lên mái nhà rút roi cày, quất luôn. Má dòm chừng Sỏi, sợ
nó nổi hung lên Sâm chạy không kịp. Nhưng Sỏi chỉ thắt nịt đạn vào người,
quờ tay lấy súng, ngắt cái cộng lá dừa trên mái xỉa răng. Giọng Sỏi dịu
xuống:
- Thôi, nói chi chuyện đâu đâu. Má để sẵn dây khoai, ngớt mưa tôi về
trồng. Trồng đất ướt sùng ăn hết.
- Ở nhà ngủ một giấc đã...
- Bỏ trực một đêm gác bù ba đêm. Để sẩy cộng ở tù thay cộng. Mất
súng đền mười ngàn đồng, tù năm năm. Vác súng theo cộng thì tử hình
vắng mặt, tịch thu tài sản, cả nhà đi di dân. Họ bắt học thuộc lòng rồi thề
vậy đó. Sướng chưa? Hì!

https://thuviensach.vn

Sỏi cười một tiếng khô khốc, đẩy cửa bước ra sân. Một búng gió thốc
vào, cũng lạnh buốt gần như tiếng Sỏi cười gằn. Má rùng mình, vơ tấm
choàng nhựa chạy theo đưa cho con trùm ngoài quần áo ướt.
Má ngồi xuống bưng chén cơm, nhưng không ăn được. Út Sâm ngước
mắt nhìn má:
- Bây giờ làm sao, má?
- Sao là sao?
Môi Sâm bật run:
- Cái hôm ảnh thi bắn được giải nhứt hai trăm, con đã nghi nghi,
không chừng rồi ảnh ham tiền chạy theo cây súng đó. Ảnh ký giấy, tuyên
thệ mà giấu cả nhà, thiệt hết chỗ nói. Bây giờ ảnh mặc sức đi phục kích,
giết cán bộ lấy thưởng, theo lão Phổ mà mổ bụng ăn gan...
- Út!
Má giật mình kêu hơi to, như một mũi dao vừa khía vào bụng má. Đôi
đũa trên tay má rơi tuột xuống. Má đặt chén, nhìn Sâm trừng trừng. Nó vừa
nói gì vậy? Chao ôi, thằng con trai má có thể... đến thế hay sao?
Sâm dọn mâm xong, má mới ngập ngừng:
- Cái thế buộc nó phải lãnh súng, chớ thằng Tư đâu phải đứa ham tiền.
Nó cũng nát ruột nát gan...
Sâm nói rất đanh:
- Không đi quân dịch, không vô dân vệ, chịu ở tù như hai anh dưới
Đồng Mè cũng được chớ. Mới bữa trước, ảnh còn nói mang súng là mang
cái chết trong mình, má nhớ không? Để đó má coi, có ngày anh Tùy với
ảnh đụng nhau...

https://thuviensach.vn

- Thôi Út!
Má nói khẽ, van con đừng gở miệng.
Má đón bát nước Sâm bưng tới, uống một hơi, lập cập đến ngồi cạnh
bếp ăn trầu. Sâm rửa chén xong lúc nào má không để ý. Khi quay lại không
thấy con, má mới nhớ có nghe Sâm nói qua nhà Hai Ngọ, cô bạn thân.
Trong căn bếp vắng, khối đêm đen trộn tiếng dế khóc ri rỉ tỏa ra bao
kín lấy má. Gió bấc luồn theo cái bóng co ro đến bò trên lưng má. Má thổi
lửa, đón hơi ấm tỏa vào mặt, và chợt thấy mừng lạ lùng khi nghe tiếng trẻ
con khóc to bên nhà chị Đa, một tiếng sống dội lên giữa không khí chết
lặng. Nhưng rồi đứa trẻ thôi khóc. Trong cái xóm bị giới nghiêm, chỉ còn
những bóng thù địch cầm súng đi rình bên ngoài các nhà tranh nín thở
nhắm mắt.
- Cắc... kè!
Trên ngọn dừa cao nhất sau nhà, con cắc kè bắt đầu đếm tuổi. Đêm
nào cũng vậy, nó đợi đến khi trong nhà thật im mới cất giọng, và giọng nó
nặng, sâu, ngạt thở, rè rè như xé rách họng mà ra. Nó kêu sáu tiếng rời, rồi
kéo một tràng "kè kè kè" nhỏ dần như bị bóp cổ. Người ta nói nó lên sáu
tuổi. Sinh vào năm ta đi địch tới, nằm trên ngọn dừa ấy, nó đã thấy bao
nhiêu người đi xuống mả mà tiếng nó biến thành tiếng nấc?
Ánh đèn đang lụn soi nghiêng trên tóc má Bảy, làm chìm những sợi
còn đen và nổi trắng hẳn phần tóc hoa râm. Mái tóc má ngả trắng như bông.
Má buồn đến bạc tóc.

https://thuviensach.vn

GIA ĐÌNH MÁ BẢY
Phan Tứ
www.dtv-ebook.com
Chương 2
Các cụ già đang hồi xuống sức luôn luôn thấy mùa đông năm nay lạnh
hơn hẳn các mùa đông trước. Má Bảy cũng nghĩ như thế. Nhưng vì má nhớ
rất rõ những năm trời giá rét mà người má ấm, nên má vẫn tin rằng sẽ có
những mùa đông sau đỡ lạnh hơn bây giờ.
Ngồi thu hình bên bếp lửa tàn, má nhớ thằng Tùy, thằng Son. Một đứa
con nuôi đi xa. Một đứa con đẻ đã mất. Hai đứa dần dần trở về trước mắt
má, chập chờn rồi sắc nét. Đêm tối lùi xa. Căn bếp thu nhỏ lại, vừa đựng
đầy ánh đèn sáng bốc lên. Má thấy mình đứng dậy, mở to hai mắt, kêu:
- Tùy, con về đó hả con?
Thằng Tùy nở cái miệng rộng đến mang tai, nói giọng Bắc pha Nam
trọ trẹ:
- Dạ, con đây má!
Hồi đầu tiếng súng đánh Tây, má Bảy vào hội mẹ chị binh sĩ giữa cái
tuổi dở dang, "gọi chị thì nhẹ, gọi mẹ thì nặng". Bộ đội về đóng Đồng Dừa,
nhiều người gọi má bằng chị, sau thấy Hai Son - con má đã lớn mới đổi gọi
bằng mẹ, cứ lúng túng tức cười lạ.
Trong đại đội đầu tiên về đây có Tùy, một chiến sĩ trẻ, béo lùn, nhanh
miệng lại nhanh cả chân tay, quê ở Phú Thọ, hay khoe "Phú Thọ lắm cọ
lắm chè". Tùy theo bộ đội Nam tiến, mới đánh trận đầu đã bị thương ở vai.
Má nâng giấc nó hơn một tháng mới lành, được thêm một đứa con nuôi bộ

https://thuviensach.vn

đội. Ba con má quấn lấy anh cả Tùy, nhất con Sâm hết nhại giọng Bắc lại
đòi cõng đi tắm sông, hễ anh đi vắng là nó ngẩn người ra chê cơm.
Khi Tùy trở về đơn vị, thằng Hai Son mới mười sáu tuổi cứ xách gói
áo quần đi liều theo anh nó. Má khóc nhưng không giữ con. May sao Son
được nhận vào bộ đội làm liên lạc, đội mũ sắt trông như cái nấm. Đại đội
lớn lên, đánh Đông dẹp Bắc, ngày càng xa cái làng nhỏ Đồng Dừa. Hai đứa
con gửi thư và giấy khen về cho má, ba bốn tháng một lần. Thằng Son đánh
mấy trận lớn trên Tây Nguyên, hi sinh khi lấy đồn Tây. Anh em trong đơn
vị ghé thăm má đều tấm tắc: "Ảnh đánh giặc gan số một mà tánh nết quý
hóa lạ. Mồ mả của ảnh đồng bào Thượng giữ kỹ lắm, không để mọc một
ngọn cỏ. Trước họ cúng thì khấn ma, bây giờ cứ anh Son mà khấn". Má
nghe vậy cũng đỡ nhớ con, và mừng cho nó nhắm mắt đi còn để lại tiếng
thơm về sau.
Rồi Tùy cũng về, mang theo tấm huân chương sao bạc có cuống xanh
của Son. Hồi đó mặt trận đã tràn đến Đồng Mè. Pháp đóng đồn bên cái ga
phá sập, bắn súng cối túi bụi lên xóm má ở. Đơn vị của Tùy được phái về
chống càn và xây dựng du kích ở đây. Sau một đêm kể chuyện về Hai Son,
sáng ra Tùy gói tất cả huân chương và giấy khen của Son đem chôn giấu, rủ
anh em dỡ nhà má đem vùi ao bùn.
Đợt thu đông ấy đạn bay lẫn trong mưa và bom nổ chen tiếng sấm,
nhưng má Bảy và các con thấy ấm vui quá. Bộ đội không chê nghèo chật,
đến ngủ đầy gian lều nhỏ của má. Đêm nào đem con Sâm đi đái khuya, má
cũng phải bế xốc nó, tìm chỗ đặt chân giữa súng mìn và người trải tơi lá
nằm la liệt. Tư Sỏi tập bắn từ dạo ấy, nó bắn các bin rất khá. Sáng sáng nó
chống bè đi học bên kia sông Nhỡn, hễ được điểm cao thì an