Bó GiÉO D|C VÄ ßÄO TÑO

4
nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam

Tr.1

Bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o

Lðu Thu thuû (Chñ biªn) − nguyÔn ViÖt b¾c
nguyÔn h÷u hîp − TrÇn thÞ tè oanh − M¹c v¨n Trang

®¹o ®øc
(T¸i b¶n lÇn thø chÝn)

4

nhµ xuÊt b¶n gi¸o dôc viÖt nam

Tr.2

ChÞu tr¸ch nhiÖm xuÊt b¶n : Chñ tÞch Héi ®ång Thµnh viªn kiªm Tæng Gi¸m ®èc NGðT NG¤ TRÇN ¸I
Phã Tæng Gi¸m ®èc kiªm Tæng biªn tËp GS.TS vò v¨n hïng

Biªn tËp lÇn ®Çu : nguyÔn my lª

Biªn tËp t¸i b¶n : ph¹m vÜnh th«ng

Biªn tËp kÜ, mÜ thuËt : nguyÔn m¹nh hïng

Minh ho¹ vµ tr×nh bµy b×a : trÇn tiÓu l©m

Söa b¶n in : ph¹m vÜnh th«ng

ChÕ b¶n : C«ng ty cæ phÇn mÜ thuËt vµ truyÒn th«ng

B¶n quyÒn thuéc Nhµ xuÊt b¶n Gi¸o dôc ViÖt Nam - Bé Gi¸o dôc vµ §µo t¹o

§¹o ®øc 4
M· sè : 1H408T4

Sè ®¨ng kÝ KHXB : 01-2014/CXB/91-1062/GD
In ... cuèn, khæ 17x24(cm). In t¹i C«ng ty ...
In xong vµ nép lðu chiÓu th¸ng ... n¨m ...

Tr.3

Bµi 1
TRUNG THùC TRONG HäC TËP
T×nh huèng
C¸c em ®· sðu tÇm
tranh, ¶nh chða ?

H«m qua, Long m¶i ch¬i, quªn chða sðu tÇm tranh, ¶nh phôc vô cho
bµi häc. S¸ng nay ®Õn líp, Long míi nhí ra vµ rÊt lo l¾ng...

C©u hái
Theo em, b¹n Long cã thÓ cã nh÷ng c¸ch gi¶i quyÕt nhð thÕ nµo ?

NÕu em lµ b¹n Long, em sÏ lµm g× ? V× sao ?

3

Tr.4

Ghi nhí

Trung thùc trong häc tËp lµ thÓ hiÖn
lßng tù träng.
Trung thùc trong häc tËp, em sÏ ®ðîc mäi
ngðêi quý mÕn.

Bµi tËp

Theo em, trong nh÷ng viÖc lµm dðíi ®©y, viÖc lµm nµo thÓ hiÖn tÝnh
trung thùc trong häc tËp ?
a) Nh¾c bµi cho b¹n trong giê kiÓm tra.
b) Kh«ng lµm bµi tËp mµ mðîn vë cña b¹n ®Ó chÐp.
c) Kh«ng chÐp bµi cña b¹n trong giê kiÓm tra.
d) GiÊu ®iÓm kÐm, chØ b¸o ®iÓm tèt víi bè mÑ.

Em h·y bµy tá th¸i ®é cña m×nh vÒ c¸c ý kiÕn dðíi ®©y (t¸n thµnh,
ph©n v©n hay kh«ng t¸n thµnh) :

a) Trung thùc trong häc tËp chØ thiÖt m×nh.
b) ThiÕu trung thùc trong häc tËp lµ gi¶ dèi.
c) Trung thùc trong häc tËp lµ thÓ hiÖn lßng tù träng.
Em sÏ lµm g× nÕu :

a) Em kh«ng lµm ®ðîc bµi trong giê kiÓm tra ?
b) Em bÞ ®iÓm kÐm nhðng c« gi¸o l¹i ghi nhÇm vµo sæ lµ ®iÓm giái ?
c) Trong giê kiÓm tra, b¹n ngåi bªn c¹nh kh«ng lµm ®ðîc bµi vµ
cÇu cøu em ?

Em h·y kÓ l¹i nh÷ng mÈu chuyÖn, tÊm gð¬ng vÒ trung thùc trong häc
tËp mµ em biÕt.

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm x©y dùng mét tiÓu phÈm vÒ chñ ®Ò
“Trung thùc trong häc tËp”.

§· bao giê em thiÕu trung thùc trong häc tËp chða ? NÕu cã, b©y giê
nghÜ l¹i em thÊy thÕ nµo ? Em sÏ lµm g× nÕu gÆp nh÷ng t×nh huèng
tð¬ng tù nhð vËy ?

Thùc hµnh

Thùc hiÖn trung thùc trong häc tËp vµ nh¾c nhë b¹n bÌ cïng thùc hiÖn.

4

Tr.5

Bµi 2
V¦îT KHã TRONG HäC TËP
TruyÖn
*

(

%

-,

'

...C« hiÖu trðëng trðêng tiÓu häc kÓ víi t«i : “Xãm Tr¹i rÊt nghÌo l¹i xa
trðêng nhÊt. Nhðng ë ®ã cã em Th¶o lµ häc sinh vðît khã, häc giái tiªu biÓu
cña trðêng. Nhµ Th¶o nghÌo l¾m, bè mÑ l¹i ®au yÕu lu«n. Th¶o ph¶i lµm
viÖc nhµ gióp cha mÑ, nhðng vÉn cè g¾ng häc tËp. Em ®· ®¹t häc sinh giái
suèt nh÷ng n¨m líp 1, líp 2, líp 3 nªn c¶ trðêng ai còng biÕt...”

5

Tr.6

Tan häc, t«i theo Th¶o vÒ th¨m xãm Tr¹i. Th¶o dÉn t«i ®i hÕt con ®ðêng
lµng, b¨ng qua mét c¸nh ®ång réng míi nh×n thÊy xãm Tr¹i xa tÝt t¾p phÝa
bê s«ng... Võa bðíc theo ®«i ch©n tho¨n tho¾t cña c« bÐ, t«i võa tranh thñ
hái chuyÖn :
_ §i häc xa thÕ nµy Th¶o cã ng¹i kh«ng ?

_ Lóc ®Çu ch¸u ng¹i l¾m chó ¹, nhÊt lµ nh÷ng h«m trêi mða rÐt,
®ðêng tr¬n...
_ BËn häc nhð thÕ, ch¸u lµm viÖc nhµ vµo lóc nµo ?

_ D¹, s¸ng ch¸u ®i häc, chiÒu ch¨m gµ, vÞt, tðíi rau ®ì bè mÑ.

_ VËy th× ch¸u häc bµi vµo lóc nµo ?

_ ë líp, ch¸u tËp trung häc tËp. Chç nµo kh«ng hiÓu, ch¸u hái ngay c«
gi¸o hoÆc hái c¸c b¹n. Buæi tèi ch¸u häc bµi, lµm bµi. S¸ng ch¸u dËy sím
xem l¹i c¸c bµi häc thuéc.
TÝnh hån nhiªn nhðng tù tin vµ d¸ng vÎ t¶o tÇn cña c« bÐ khiÕn t«i võa
thð¬ng mÕn, võa c¶m phôc em.

C©u hái

! M¹c T©m

Th¶o ®· gÆp nh÷ng khã kh¨n g× trong häc tËp vµ trong cuéc sèng
h»ng ngµy ?
Trong hoµn c¶nh khã kh¨n nhð vËy, b»ng c¸ch nµo Th¶o vÉn
häc tèt ?
NÕu ë trong hoµn c¶nh khã kh¨n nhð b¹n Th¶o, em sÏ lµm g× ?

Ghi nhí
Trong cuéc sèng, mçi ngðêi ®Òu cã nh÷ng
khã kh¨n riªng. §Ó häc tËp tèt, chóng ta cÇn
cè g¾ng, kiªn tr× vðît qua nh÷ng khã kh¨n.
A

6

?% = -

Tôc ng÷

Tr.7

Bµi tËp
Khi gÆp mét bµi tËp khã, em sÏ chän nh÷ng c¸ch lµm nµo dðíi ®©y ?
V× sao ?
a) Tù suy nghÜ, cè g¾ng lµm b»ng ®ðîc.
b) Nhê b¹n gi¶ng gi¶i ®Ó tù lµm.
c) ChÐp lu«n bµi cña b¹n.

d) Nhê ngðêi kh¸c lµm bµi hé.

®) Hái thÇy gi¸o, c« gi¸o hoÆc ngðêi lín.

e) Bá kh«ng lµm.

T×nh huèng

B¹n Nam bÞ èm, ph¶i nghØ häc nhiÒu ngµy. Theo em, b¹n Nam cÇn ph¶i
lµm g× ®Ó theo kÞp c¸c b¹n trong líp ? NÕu lµ b¹n cïng líp víi Nam,
em cã thÓ lµm g× ®Ó gióp b¹n ?

H·y tù liªn hÖ vµ trao ®æi víi c¸c b¹n vÒ viÖc em ®· vðît khã trong
häc tËp.
H·y nªu mét sè khã kh¨n mµ em cã thÓ gÆp ph¶i trong häc tËp
vµ nh÷ng biÖn ph¸p ®Ó kh¾c phôc nh÷ng khã kh¨n ®ã theo mÉu
dðíi ®©y :
P

A

+

A % : ," " )

1. ...............................................

2. ...............................................

3. ...............................................

4. ...............................................

5. ...............................................

P

< " 0"

6 " N

_ .............................................

_ .............................................

_ .............................................

_ .............................................

_ .............................................

7

Sðu tÇm vµ kÓ l¹i mét tÊm gð¬ng häc sinh vðît khã mµ em thÊy c¶m phôc.

Thùc hµnh

_ Cè g¾ng thùc hiÖn nh÷ng biÖn ph¸p ®· ®Ò ra ®Ó vðît khã kh¨n
trong häc tËp.
_ T×m hiÓu, ®éng viªn, gióp ®ì b¹n khi b¹n gÆp khã kh¨n trong häc tËp.

Bµi 3
biÕt bµy tá ý KiÕN
C« mêi

b¹n T©m !

8

T×nh huèng

1. Em ®ðîc ph©n c«ng lµm mét viÖc kh«ng phï hîp víi kh¶ n¨ng.
2. Em bÞ c« gi¸o hiÓu lÇm vµ phª b×nh.

3. Chñ nhËt nµy bè mÑ dù ®Þnh cho em ®i ch¬i c«ng viªn, nhðng em
l¹i muèn ®i xem xiÕc.

4. Em muèn ®ðîc tham gia vµo mét ho¹t ®éng nµo ®ã cña líp,
cña trðêng nhðng chða ®ðîc ph©n c«ng.

C©u hái

Em sÏ lµm g× trong mçi t×nh huèng trªn ? V× sao ?

§iÒu g× sÏ x¶y ra nÕu em kh«ng ®ðîc bµy tá ý kiÕn vÒ nh÷ng viÖc
cã liªn quan ®Õn b¶n th©n em vµ líp em ?

Ghi nhí

Mçi trÎ em ®Òu cã quyÒn mong muèn, cã ý

kiÕn riªng vÒ nh÷ng viÖc liªn quan ®Õn trÎ em.
Em cÇn m¹nh d¹n chia sÎ, bµy tá nh÷ng ý

kiÕn, mong muèn cña m×nh víi nh÷ng ngðêi
xung quanh mét c¸ch râ rµng, lÔ ®é.

Bµi tËp

H·y nhËn xÐt vÒ nh÷ng hµnh vi, viÖc lµm cña tõng b¹n trong mçi trðêng
hîp dðíi ®©y :
a) B¹n Dung rÊt thÝch móa, h¸t. V× vËy, b¹n ®· ghi tªn tham gia vµo
®éi v¨n nghÖ cña líp.
b) §Ó chuÈn bÞ cho buæi liªn hoan líp, c¸c b¹n ph©n c«ng Hång mang
kh¨n tr¶i bµn. Hång rÊt lo l¾ng v× nhµ m×nh kh«ng cã kh¨n nhðng
l¹i ng¹i kh«ng d¸m nãi.
c) Kh¸nh ®ßi bè mÑ mua cho mét chiÕc cÆp míi vµ nãi sÏ kh«ng ®i
häc nÕu kh«ng cã cÆp míi.

9

Tr.10

Em h·y trao ®æi víi c¸c b¹n trong nhãm vÒ nh÷ng ý kiÕn dðíi ®©y vµ
bµy tá th¸i ®é cña m×nh (t¸n thµnh, ph©n v©n hoÆc kh«ng t¸n thµnh) :

a) TrÎ em cã quyÒn mong muèn, cã ý kiÕn riªng vÒ c¸c vÊn ®Ò cã liªn
quan ®Õn trÎ em.

b) C¸ch chia sÎ, bµy tá ý kiÕn ph¶i râ rµng vµ t«n träng ngðêi nghe.

c) TrÎ em cÇn l¾ng nghe, t«n träng ý kiÕn cña ngðêi kh¸c.
d) Ngðêi lín cÇn l¾ng nghe ý kiÕn cña trÎ em.

®) Mäi ý muèn cña trÎ em ®Òu ph¶i ®ðîc thùc hiÖn.

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm ch¬i trß ch¬i “Phãng viªn”, pháng vÊn
lÉn nhau vÒ nh÷ng néi dung sau :
_ T×nh h×nh vÖ sinh cña líp em, trðêng em.

_ Néi dung sinh ho¹t cña líp em, chi ®éi em.

_ Nh÷ng ho¹t ®éng em muèn ®ðîc tham gia, nh÷ng c«ng viÖc em
muèn ®ðîc nhËn lµm.
_ §Þa ®iÓm em muèn ®ðîc ®i tham quan, du lÞch.
_ Dù ®Þnh cña em trong hÌ nµy.
_ ...

Em h·y kÓ chuyÖn hoÆc cïng c¸c b¹n trong nhãm x©y dùng mét tiÓu
phÈm vÒ quyÒn ®ðîc tham gia ý kiÕn cña trÎ em.

Thùc hµnh
Em h·y bµy tá ý kiÕn víi bè mÑ, anh chÞ, thÇy gi¸o, c« gi¸o hoÆc víi b¹n
bÌ vÒ nh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn b¶n th©n em nãi riªng vµ ®Õn trÎ em
nãi chung.
L¾ng nghe, t«n träng ý kiÕn cña nh÷ng ngðêi xung quanh.

10

Tr.11

Bµi 4
TIÕT KIÖM TIÒN CñA
Th«ng tin

* ë ViÖt Nam hiÖn nay, nhiÒu c¬ quan cã biÓn th«ng b¸o : Ra khái
phßng, nhí t¾t ®iÖn.

* Ngðêi §øc cã thãi quen bao giê còng ¨n hÕt, kh«ng ®Ó thõa
thøc ¨n.

* Ngðêi NhËt cã thãi quen chi tiªu rÊt tiÕt kiÖm trong sinh ho¹t
h»ng ngµy.

11

Tr.12

C©u hái

Em nghÜ g× khi xem tranh vµ ®äc c¸c th«ng tin trªn ?
Theo em, cã ph¶i do nghÌo nªn míi ph¶i tiÕt kiÖm kh«ng ?

Ghi nhí

TiÒn b¹c, cña c¶i lµ må h«i, c«ng søc
cña bao ngðêi lao ®éng. V× vËy, chóng ta
cÇn ph¶i tiÕt kiÖm, kh«ng ®ðîc sö dông
tiÒn cña phung phÝ.
!

ë 31(
!

E% 4% 2 #2
B% C / % 7

Ca dao

3C

Bµi tËp

Em h·y cïng c¸c b¹n trao ®æi, bµy tá th¸i ®é vÒ c¸c ý kiÕn dðíi ®©y
(t¸n thµnh, ph©n v©n hoÆc kh«ng t¸n thµnh) :
a) TiÕt kiÖm tiÒn cña lµ keo kiÖt, bñn xØn.
b) TiÕt kiÖm tiÒn cña lµ ¨n tiªu dÌ sÎn.
c) TiÕt kiÖm tiÒn cña lµ sö dông tiÒn cña mét c¸ch hîp lÝ, cã hiÖu qu¶.
d) TiÕt kiÖm tiÒn cña võa Ých nðíc, võa lîi nhµ.

Theo em, ®Ó tiÕt kiÖm tiÒn cña, nªn lµm g× vµ kh«ng nªn lµm g× ?
Em h·y kÎ vµo vë vµ ghi theo mÉu sau :

-

-

_ .............................................

_ ...............................................

_ .............................................

_ ...............................................

_ .............................................

12

/

_ ...............................................

Hµ ®ang dïng hép bót mµu rÊt tèt, nay l¹i ®ðîc b¹n tÆng thªm mét hép
gièng hÖt hép cò nh©n dÞp sinh nhËt...

Tr.13

Em h·y gióp b¹n Hµ chän c¸ch gi¶i quyÕt phï hîp trong t×nh huèng ®ã :
a) Bá ngay hép mµu cò, dïng hép míi.
b) Dïng c¶ hai hép mét lóc.
c) Mang cho hép cò, dïng hép míi.
d) CÊt hép míi ®Ó dµnh, dïng nèt hép mµu cò.
...

Nh÷ng viÖc lµm nµo trong c¸c viÖc dðíi ®©y lµ tiÕt kiÖm tiÒn cña ?
a) Gi÷ g×n s¸ch vë, ®å dïng häc tËp.
b) Gi÷ g×n quÇn ¸o, ®å dïng, ®å ch¬i.
c) VÏ bËy, b«i bÈn ra s¸ch vë, bµn ghÕ, tðêng líp häc.
d) XÐ s¸ch vë.
®) Lµm mÊt s¸ch vë, ®å dïng häc tËp.
e) Vøt s¸ch vë, ®å dïng, ®å ch¬i bõa b·i.
g) Kh«ng xin tiÒn ¨n quµ vÆt.
h) ¡n hÕt suÊt c¬m cña m×nh.
i) Quªn kho¸ vßi nðíc.
k) T¾t ®iÖn khi ra khái phßng.

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm th¶o luËn vµ ®ãng vai theo c¸c
t×nh huèng sau :
a) B»ng rñ TuÊn xÐ s¸ch vë lÊy giÊy gÊp ®å ch¬i. TuÊn sÏ gi¶i quyÕt
thÕ nµo ?
b) Em cña T©m ®ßi mÑ mua cho ®å ch¬i míi trong khi ®· cã qu¸ nhiÒu
®å ch¬i. T©m sÏ nãi g× víi em ?
c) Cðêng nh×n thÊy b¹n Hµ lÊy vë míi ra dïng trong khi vë ®ang dïng
vÉn cßn nhiÒu giÊy tr¾ng. Cðêng sÏ nãi g× víi Hµ ?

H·y sðu tÇm vµ kÓ cho c¸c b¹n trong nhãm nghe vÒ mét ngðêi biÕt tiÕt
kiÖm tiÒn cña.

Em ®· biÕt tiÕt kiÖm tiÒn cña chða ? Em dù ®Þnh sÏ tiÕt kiÖm s¸ch
vë, ®å dïng, ®å ch¬i nhð thÕ nµo ? H·y trao ®æi vÒ dù ®Þnh cña em
víi c¸c b¹n trong nhãm.

Thùc hµnh

H»ng ngµy nhí thùc hiÖn tiÕt kiÖm s¸ch vë, quÇn ¸o, ®å dïng, ®å ch¬i,
®iÖn, nðíc,...

13

Tr.14

Bµi 5

TIÕT KIÖM THêI GIê
TruyÖn
*

/

... con vÒ sau b¹n VÝch-to
cã mét phót th«i mµ !

Mäi ngðêi trong gia ®×nh ®Òu cã tÝnh cÈn thËn vµ quý träng thêi giê, chØ
trõ cã Mi-chi-a. Mi-chi-a bao giê còng chËm trÔ h¬n ngðêi kh¸c. §Õn giê ¨n,
mäi ngðêi ®· ngåi vµo bµn, chØ thiÕu Mi-chi-a. MÑ gäi :
_ Mi-chi-a ¬i ! L¹i ¨n c¬m nhanh lªn con !
_ Mét phót n÷a th«i, mÑ ¹ ! _ Mi-chi-a thðêng tr¶ lêi nhð thÕ. Mçi khi cã ngðêi
gäi Mi-chi-a lµm mét viÖc g× ®ã, lÇn nµo em còng tr¶ lêi : “Mét phót n÷a !”.

14

Tr.15

Ba em thðêng b¶o :
_ §Õn bao giê con míi biÕt quý thêi giê ?
_ Mét phót cã lµ bao, ba µ !

Mét h«m, ë trðêng cã cuéc thi trðît tuyÕt. Mi-chi-a rÊt thÝch m«n thÓ
thao nµy vµ qu¶ thËt em trðît rÊt nhanh. Em tin ch¾c m×nh sÏ vÒ ®Ých
trðíc tiªn. Nhðng kÕt qu¶ kh«ng nhð vËy, b¹n VÝch-to chiÕm gi¶i nhÊt,
cßn em vÒ thø nh×.
Mi-chi-a vÒ nhµ, mÆt buån rðêi rðîi. Em kÓ cho ba em nghe vÒ thÊt
b¹i cña m×nh. Ba nghe xong, mØm cðêi :

_ Cã hÒ g×, mét phót cã lµ bao, con vÒ sau b¹n VÝch-to cã mét phót
th«i mµ !
Tõ ®ã, Mi-chi-a hiÓu r»ng trong cuéc sèng, con ngðêi chØ cÇn mét phót
còng cã thÓ lµm nªn chuyÖn quan träng.

C©u hái

I.U. d¤-L¤-BA-RÐP

Mi-chi-a cã thãi quen sö dông thêi giê nhð thÕ nµo ?
ChuyÖn g× ®· x¶y ra víi Mi-chi-a trong cuéc thi trðît tuyÕt ?
Sau chuyÖn ®ã, Mi-chi-a ®· hiÓu ra ®iÒu g× ?

Ghi nhí

Thêi giê lµ thø quý nhÊt, v× khi nã ®\ tr«i
qua th× kh«ng bao giê trë l¹i ®ðîc. Do ®ã,
chóng ta cÇn ph¶i biÕt sö dông thêi giê vµo
nh÷ng viÖc cã Ých mét c¸ch cã hiÖu qu¶.
F

F

'

Tôc ng÷

B

Bµi tËp

Em t¸n thµnh hay kh«ng t¸n thµnh viÖc lµm cña tõng b¹n nhá trong mçi
t×nh huèng dðíi ®©y ? V× sao ?
a) Ngåi trong líp, H¹nh lu«n chó ý nghe thÇy gi¸o, c« gi¸o gi¶ng bµi.
Cã ®iÒu g× chða râ, em tranh thñ hái ngay thÇy, c« vµ b¹n bÌ.

15

Tr.16

b) S¸ng nµo ®Õn giê dËy, Nam còng n»m cè trªn giðêng. MÑ giôc m·i,
Nam míi chÞu dËy ®¸nh r¨ng, röa mÆt.
c) L©m cã thêi gian biÓu quy ®Þnh râ giê häc, giê ch¬i, giê lµm viÖc
nhµ, ... vµ b¹n lu«n thùc hiÖn ®óng.
d) Khi ®i ch¨n tr©u, Thµnh thðêng võa ngåi trªn lðng tr©u, võa tranh
thñ häc bµi.
®) HiÒn cã thãi quen võa ¨n c¬m, võa ®äc truyÖn hoÆc xem ti vi.
e) ChiÒu nµo Quang còng ®i ®¸ bãng. Tèi vÒ, b¹n l¹i xem ti vi, ®Õn
khuya míi lÊy s¸ch vë ra häc bµi.

Theo em, ®iÒu g× sÏ x¶y ra trong mçi t×nh huèng dðíi ®©y :

a) Häc sinh ®Õn phßng thi bÞ muén.
b) Hµnh kh¸ch ®Õn muén giê tµu ch¹y, m¸y bay cÊt c¸nh.
c) Ngðêi bÖnh ®ðîc ®ða ®Õn bÖnh viÖn cÊp cøu chËm.

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm trao ®æi vµ bµy tá th¸i ®é vÒ c¸c ý
kiÕn sau (t¸n thµnh, ph©n v©n hoÆc kh«ng t¸n thµnh) :

a) Thêi giê lµ thø ai còng cã, ch¼ng mÊt tiÒn mua nªn kh«ng cÇn tiÕt kiÖm.
b) TiÕt kiÖm thêi giê lµ häc suèt ngµy, kh«ng lµm viÖc g× kh¸c.
c) TiÕt kiÖm thêi giê lµ tranh thñ lµm nhiÒu viÖc mét lóc.
d) TiÕt kiÖm thêi giê lµ sö dông thêi giê mét c¸ch hîp lÝ, cã hiÖu qu¶.

Em ®· biÕt tiÕt kiÖm thêi giê chða ? H·y trao ®æi víi b¹n bªn c¹nh mét
viÖc cô thÓ mµ em ®· lµm ®Ó tiÕt kiÖm thêi giê.

Em h·y viÕt, vÏ hoÆc kÓ cho c¸c b¹n nghe vÒ mét tÊm gð¬ng biÕt tiÕt
kiÖm thêi giê.

Em h·y lËp thêi gian biÓu vµ trao ®æi víi c¸c b¹n trong nhãm vÒ thêi
gian biÓu cña m×nh.

Thùc hµnh

H»ng ngµy thùc hiÖn ®óng thêi gian biÓu ®· x©y dùng.

16

Tr.17

Bµi 6

HIÕU TH¶O VíI ¤NG Bµ, CHA MÑ
TruyÖn
$

-+

Tõ khi «ng mÊt, bµ cña Hðng buån l¾m. N¨m nay, bµ h¬n t¸m mð¬i tuæi
råi, miÖng bµ ®· mãm mÐm, tai bµ nghe kh«ng râ.
H«m nay häp líp, c« gi¸o tuyªn dð¬ng c¸c b¹n th¸ng võa qua ®· cè
g¾ng häc tËp tiÕn bé. Hðng còng ®ðîc nªu tªn. C« cßn tÆng mçi b¹n mét
mãn quµ nhá, bäc giÊy hoa cÈn thËn. PhÇn thðëng cña Hðng lµ mét gãi
b¸nh vµ chiÕc bót xinh x¾n.

17

Tr.18

Tan häc, võa vÒ ®Õn nhµ, thÊy bµ ®ang ngåi mét m×nh, Hðng ch¹y ®Õn
sµ vµo lßng bµ khoe :
_ Bµ ¬i ! H«m nay ch¸u ®ðîc c« gi¸o khen ®Êy bµ ¹ !

Bµ nghiªng ®Çu, nhð ®Ó cè g¾ng nghe. Hðng ghÐ s¸t tai bµ, nãi chËm
tõng tiÕng :
_ Ch¸u cßn ®ðîc thðëng gãi b¸nh xèp mÒm vµ th¬m l¾m. Ch¸u biÕu
bµ ¹ !
Bµ cðêi, ®ða tay ®ãn gãi b¸nh råi xoa ®Çu Hðng :

_ Bµ nghe râ råi. Ch¸u bµ ngoan qu¸ ! NÕu «ng cßn sèng, ch¾c «ng
còng rÊt vui v× tÊm lßng th¬m th¶o cña ch¸u.
! NGUYÔN THÞ CÇU

C©u hái

Em cã nhËn xÐt g× vÒ viÖc lµm cña b¹n Hðng ?
Theo em, bµ cña Hðng sÏ c¶m thÊy thÕ nµo trðíc viÖc lµm cña b¹n ?

Ghi nhí

¤ng bµ, cha mÑ lµ nh÷ng ngðêi ®\
sinh thµnh, nu«i dðìng chóng ta nªn
ngðêi. V× vËy, chóng ta ph¶i hiÕu th¶o
víi «ng bµ, cha mÑ.

>

/
K M
0 2
8 K KI %#!
&C
)( #
E% * % F 8 ?
! %#*
P ;& I
34! !
Ca dao

Bµi tËp

C¸ch øng xö cña c¸c b¹n trong nh÷ng t×nh huèng dðíi ®©y lµ ®óng
hay sai ? V× sao ?

18

a) MÑ mÖt, bè ®i lµm m·i chða vÒ. Sinh vïng v»ng, bùc béi v× ch¼ng cã
ai ®ða Sinh ®Õn nhµ b¹n dù sinh nhËt.

b) H«m nµo ®i lµm vÒ, mÑ còng thÊy Loan ®· chuÈn bÞ s½n chËu
nðíc, kh¨n mÆt ®Ó mÑ röa cho m¸t. Loan cßn nhanh nh¶u gióp
mÑ mang tói vµo nhµ.
c) Bè Hoµng võa ®i lµm vÒ, rÊt mÖt. Hoµng ch¹y ra tËn cöa ®ãn vµ hái
ngay : “Bè cã nhí mua truyÖn tranh cho con kh«ng ?”.
d) ¤ng néi cña Hoµi rÊt thÝch ch¬i c©y c¶nh. Hoµi ®Õn nhµ b¹n mðîn
s¸ch, thÊy ngoµi vðên nhµ b¹n cã khãm hoa l¹, liÒn xin b¹n mét
nh¸nh mang vÒ cho «ng trång.
®) Sau giê häc nhãm, Nh©m vµ b¹n Minh ®ang ®ïa víi nhau. Chît nghe
tiÕng bµ ngo¹i ho ë phßng bªn, Nh©m véi ch¹y sang vuèt ngùc cho bµ.
Em h·y quan s¸t mçi tranh dðíi ®©y vµ nhËn xÐt vÒ viÖc lµm cña b¹n
nhá trong tranh :
Cã phim ho¹t h×nh råi,
®æi kªnh cho con
xem ®i !

MÑ ¨n ®i
cho chãng khoÎ !

#

#

NÕu em lµ b¹n nhá trong mçi tranh dðíi ®©y, em sÏ lµm g× ? V× sao ?
B÷a nay lðng bµ
®au qu¸ !

Tïng ¬i,
lÊy hé «ng
cèc nðíc !

#

#

19

Tr.20

H·y trao ®æi víi c¸c b¹n trong nhãm vÒ nh÷ng viÖc em ®· lµm vµ
sÏ lµm ®Ó thÓ hiÖn lßng hiÕu th¶o víi «ng bµ, cha mÑ. Sau ®ã, ghi
vµo vë nhð vÝ dô sau :
a) ViÖc ®· lµm :
_ Khi thêi tiÕt thay ®æi, bµ hay bÞ ®au lðng. Em ®· ®Êm lðng cho bµ.
_ ...
b) ViÖc sÏ lµm :
_ §äc b¸o h»ng ngµy cho «ng nghe, v× m¾t «ng ®· kÐm.
_ ...

Em h·y sðu tÇm truyÖn, th¬, bµi h¸t, ca dao, tôc ng÷ nãi vÒ lßng
hiÕu th¶o víi «ng bµ, cha mÑ.
H·y viÕt, vÏ hoÆc kÓ chuyÖn vÒ chñ ®Ò hiÕu th¶o víi «ng bµ, cha mÑ.

Thùc hµnh

Em h·y lµm nh÷ng viÖc cô thÓ h»ng ngµy ®Ó bµy tá lßng hiÕu th¶o ®èi
víi «ng bµ, cha mÑ.

Bµi 7

BiÕT ¥N THÇY gi¸o, C¤ GI¸O
T×nh huèng
C« B×nh lµ c« gi¸o d¹y chóng em håi líp 1. C« võa hiÒn dÞu, võa
tËn t×nh chØ b¶o cho chóng em tõng li tõng tÝ. Nghe tin c« bÞ èm nÆng,
chóng em thð¬ng c« l¾m. Giê ra ch¬i, V©n ch¹y tíi chç mÊy b¹n ®ang

20

nh¶y d©y ngoµi s©n b¸o tin vµ rñ : “C¸c b¹n ¬i, chiÒu nay chóng m×nh cïng
®Õn th¨m c« nhÐ !”.

C©u hái

Em h·y ®o¸n xem c¸c b¹n nhá trong t×nh huèng trªn sÏ lµm g× khi
nghe V©n nãi.
NÕu em lµ häc sinh cïng líp ®ã, em sÏ lµm g× ? V× sao ?

Ghi nhí

C¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o ®\ kh«ng qu¶n
khã nhäc, tËn t×nh d¹y dç chóng ta nªn
ngðêi. V× vËy, chóng ta cÇn ph¶i kÝnh
träng, biÕt ¬n c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o ; cè
g¾ng häc tËp, rÌn luyÖn ®Ó khái phô lßng
thÇy, c«.

21

Tr.22

Bµi tËp

ViÖc lµm nµo trong c¸c tranh dðíi ®©y thÓ hiÖn lßng kÝnh träng, biÕt ¬n
thÇy gi¸o, c« gi¸o ?
Chóng em
chµo thÇy ¹ !

C« cã d¹y
líp m×nh ®©u,
m×nh kh«ng chµo.

22

Chóng em
chóc mõng c«
nh©n ngµy Nhµ gi¸o
ViÖt Nam.

C« ®Ó chóng em
mang ®ì ¹ !

Nh÷ng viÖc lµm nµo dðíi ®©y thÓ hiÖn lßng biÕt ¬n ®èi víi c¸c thÇy
gi¸o, c« gi¸o :
a) Ch¨m chØ häc tËp.
b) TÝch cùc tham gia ph¸t biÓu ý kiÕn x©y dùng bµi.
c) Nãi chuyÖn, lµm viÖc riªng trong giê häc.
d) TÝch cùc tham gia c¸c ho¹t ®éng cña líp, cña trðêng.
®) LÔ phÐp víi thÇy gi¸o, c« gi¸o.
e) Chóc mõng thÇy gi¸o, c« gi¸o nh©n dÞp ngµy Nhµ gi¸o ViÖt Nam.
g) Chia sÎ víi thÇy gi¸o, c« gi¸o nh÷ng lóc khã kh¨n.
Ngoµi nh÷ng viÖc trªn, theo em cßn cÇn lµm nh÷ng viÖc g× kh¸c ®Ó

Tr.23

bµy tá lßng biÕt ¬n ®èi víi thÇy gi¸o, c« gi¸o ?

Em h·y kÓ mét kØ niÖm ®¸ng nhí nhÊt vÒ thÇy gi¸o, c« gi¸o.

Em h·y viÕt, vÏ, kÓ chuyÖn hoÆc cïng c¸c b¹n trong nhãm x©y dùng
mét tiÓu phÈm vÒ chñ ®Ò kÝnh träng, biÕt ¬n thÇy gi¸o, c« gi¸o.

Sðu tÇm c¸c bµi h¸t, th¬, truyÖn, ca dao, tôc ng÷ nãi vÒ c«ng lao cña
c¸c thÇy gi¸o, c« gi¸o.

Thùc hµnh

Bµi 8
Thùc hiÖn c¸c viÖc lµm ®Ó tá lßng kÝnh träng, biÕt ¬n thÇy gi¸o, c« gi¸o.

yªu lao ®éng

TruyÖn
*

#

.

!

Bµ mÑ ®i lµm lóc trêi cßn chða s¸ng. Bµ ®¸nh thøc cËu con trai
Pª-chi-a chÝn tuæi dËy vµ dÆn :
_ H«m nay con b¾t ®Çu nghØ hÌ. MÑ giao cho con viÖc lµm ngµy
h«m nay. Con h·y trång mét c©y bªn c¹nh nhµ vµ ®äc cuèn s¸ch
“Nh÷ng d·y nói xanh xa x«i” nµy nhÐ !
Pª-chi-a nghÜ : M×nh ngñ thªm mét chót n÷a... Em n»m xuèng vµ ngñ
thiÕp ®i ngay.

Khi Pª-chi-a tØnh dËy, mÆt trêi ®· lªn cao. Em muèn b¾t tay vµo viÖc
ngay, nhðng l¹i nghÜ : Cßn kÞp ch¸n !

Pª-chi-a ngåi dðíi gèc c©y lª cao rËm r¹p vµ tù nhñ : M×nh ngåi mét
chót n÷a th«i, råi sÏ b¾t tay vµo viÖc.
Nöa giê sau Pª-chi-a ®i ra vðên, h¸i qu¶ ¨n, råi ®uæi b¾t bðím. Sau mét håi

23

Tr.24

ch¹y nh¶y, mÖt qu¸, Pª-chi-a l¹i ngåi dðíi gèc lª, quªn c¶ lêi mÑ dÆn.
Buæi chiÒu, bµ mÑ vÒ vµ hái :

_ Nµo con, h·y kÓ cho mÑ nghe xem con ®· lµm ®ðîc nh÷ng g× nµo.

Nhðng Pª-chi-a ®· kh«ng lµm g× c¶. Em thÊy xÊu hæ khi nh×n vµo m¾t mÑ.

_ Con h·y ®i theo mÑ. MÑ sÏ chØ cho con xem mäi ngðêi ®· lµm ®ðîc
nh÷ng g× trong mét ngµy con ®· ®Ó hoµi phÝ.

Bµ mÑ cÇm tay Pª-chi-a d¾t ®i. Bµ ®ða con ®Õn c¸nh ®ång ®· cµy xíi
vµ nãi :

_ H«m qua, ë ®©y lµ c¸nh ®ång r¹, cßn h«m nay nã ®· ®ðîc cµy xíi. Ngðêi
c«ng nh©n l¸i m¸y cµy ®· lµm viÖc suèt ngµy. Cßn con th× ngåi kh«ng !
Bµ dÉn con ®Õn bªn mét ®èng thãc lín :

_ Buæi s¸ng, nh÷ng h¹t thãc nµy cßn n»m trªn nh÷ng b«ng lóa. Ngðêi
c«ng nh©n l¸i m¸y liªn hîp ®· gÆt, ®Ëp lóa. Cßn con th× ngåi kh«ng !
...

Cuèi cïng hai mÑ con rÏ vµo thð viÖn. Ngðêi gi÷ s¸ch chØ lªn c¸i gi¸ lín
cã rÊt nhiÒu s¸ch :

24

_ §©y lµ nh÷ng cuèn s¸ch mµ mäi ngðêi ®· ®äc xong trong ngµy h«m nay.

Tr.25

“Cßn m×nh th× l¹i ngåi kh«ng” _ Pª-chi-a nghÜ.
Em c¶m thÊy xÊu hæ khi nghÜ vÒ ®iÒu Êy. Giê ®©y em ®· hiÓu ra r»ng
thÕ nµo lµ mét ngµy hoµi phÝ.
V.A. Xu-kh«m-lin-xki

C©u hái

H·y so s¸nh mét ngµy cña Pª-chi-a víi nh÷ng ngðêi kh¸c trong
c©u chuyÖn.
Theo em, Pª-chi-a sÏ thay ®æi nhð thÕ nµo sau chuyÖn x¶y ra ?
NÕu lµ Pª-chi-a, em sÏ lµm g× ? V× sao ?

Ghi nhí

Lao ®éng gióp con ngðêi ph¸t triÓn lµnh m¹nh
vµ ®em l¹i cuéc sèng Êm no, h¹nh phóc. Mçi ngðêi
®Òu ph¶i biÕt yªu lao ®éng vµ tham gia lao ®éng
phï hîp víi kh¶ n¨ng cña m×nh.
Lðêi lao ®éng lµ ®¸ng chª tr¸ch.

% (%
- %7% )
A $.
KF $@ 30 L %

Hoµng Trung th«ng

2

Bµi tËp
-&

! 3E

− ............................................
− ............................................

KF

! 3E

− .............................................
− .............................................

25

Tr.26

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm t×m nh÷ng biÓu hiÖn cña yªu lao ®éng
vµ lðêi lao ®éng råi ghi vµo vë theo hai cét :
H·y th¶o luËn vµ ®ãng vai theo c¸c t×nh huèng sau :

a) S¸ng nay, c¶ líp ®i lao ®éng trång c©y xung quanh trðêng. Hång
®Õn rñ Nhµn cïng ®i. Trêi l¹nh, Nhµn ng¹i kh«ng muèn chui ra khái
ch¨n Êm nªn nhê Hång xin phÐp hé víi lÝ do lµ bÞ èm. Theo em,
Hång nªn lµm g× trong t×nh huèng ®ã ?
b) ChiÒu nay, Lð¬ng ®ang nhæ cá ngoµi vðên th× Toµn sang rñ ®i ®¸
bãng. ThÊy Lð¬ng ngÇn ng¹i, Toµn b¶o : “§Ó ®Êy, mai nhæ còng
®ðîc cã sao ®©u !”.
Theo em, Lð¬ng sÏ øng xö nhð thÕ nµo ?

H·y sðu tÇm vµ kÓ cho c¸c b¹n nghe vÒ c¸c tÊm gð¬ng lao ®éng cña
B¸c Hå, cña c¸c Anh hïng lao ®éng, cña c¸c b¹n häc sinh trong líp,
trong trðêng hoÆc ë ®Þa phð¬ng em.
H·y sðu tÇm nh÷ng c©u ca dao, tôc ng÷, thµnh ng÷ nãi vÒ ý nghÜa, t¸c
dông cña lao ®éng.
Em m¬ ðíc khi lín lªn sÏ lµm nghÒ g× ? V× sao em l¹i yªu thÝch nghÒ
®ã ? §Ó thùc hiÖn ®ðîc ðíc m¬ cña m×nh, ngay tõ b©y giê em cÇn
ph¶i lµm g× ?

H·y viÕt, vÏ hoÆc kÓ vÒ mét c«ng viÖc mµ em yªu thÝch.

Thùc hµnh

Lµm tèt c¸c viÖc tù phôc vô b¶n th©n. TÝch cùc tham gia vµo c¸c c«ng
viÖc ë nhµ, ë trðêng vµ ngoµi x· héi.

26

Tr.27

Bµi 9
kÝnh TRäNG, BIÕT ¥N NG¦êI LAO §éNG
TruyÖn
)

( "$

!

C¶m ¬n bè mÑ em,
nh÷ng ngðêi lao ®éng...

N¨m nay, líp 4A cã c« gi¸o míi. Buæi ®Çu tiªn lµm quen víi líp, c« gi¸o
yªu cÇu :
_ C¸c em h·y giíi thiÖu ®«i nÐt vÒ b¶n th©n vµ gia ®×nh m×nh.
C¶ líp s«i ®éng h¼n lªn, b¹n nµo còng hµo høng :

_ Thða c«, em tªn lµ Hång. Bè mÑ em lµ c«ng nh©n nhµ m¸y ®iÖn ¹.

27

Tr.28

_ Thða c«, em tªn lµ S¬n. Bè em lµ bé ®éi biªn phßng, mÑ em lµ
gi¸o viªn ¹.
_ Thða c«, em tªn lµ Trang. Bè em lµ phãng viªn, mÑ em lµ b¸c sÜ ¹.
§Õn lðît Hµ, còng nhð c¸c b¹n, em kÓ rÊt tù hµo :

_ Thða c«, em lµ Hµ. Bè mÑ em ®Òu lµm nghÒ quÐt r¸c ¹.

Trong líp bçng ré lªn nh÷ng tiÕng cðêi. Hµ ng¬ ng¸c nh×n quanh, råi
nhð hiÓu ra, mÆt em ®á bõng, r¬m rím nðíc m¾t. C« gi¸o bðíc ®Õn bªn
Hµ, ©u yÕm ®Æt tay lªn vai em :
_ C¶m ¬n bè mÑ em, nh÷ng ngðêi lao ®éng ®· gi÷ cho thµnh phè cña
chóng ta lu«n s¹ch ®Ñp. Kh«ng cã nghÒ nµo lµ tÇm thðêng, chØ cã nh÷ng
kÎ lðêi biÕng, v« c«ng råi nghÒ míi ®¸ng xÊu hæ.

Kh«ng khÝ im lÆng bao trïm líp häc. Nh÷ng b¹n lóc trðíc cðêi to nhÊt,
giê cói mÆt ngðîng ngïng... Mét b¹n rôt rÌ ®øng dËy :
_ Thða c«, chóng em thËt cã lçi. Chóng em xin lçi c«, xin lçi b¹n Hµ.
ThUú dung

C©u hái

V× sao mét sè b¹n trong líp l¹i cðêi khi nghe b¹n Hµ giíi thiÖu
vÒ nghÒ nghiÖp bè mÑ m×nh ?
NÕu em lµ b¹n cïng líp víi Hµ, em sÏ lµm g× trong t×nh huèng
®ã ? V× sao ?

Ghi nhí

C¬m ¨n, ¸o mÆc, s¸ch häc vµ mäi cña c¶i

kh¸c trong x\ héi cã ®ðîc lµ nhê nh÷ng
ngðêi lao ®éng. Em ph¶i kÝnh träng vµ biÕt
¬n ngðêi lao ®éng.

28

Tr.29

Bµi tËp

Theo em, trong sè nh÷ng ngðêi nªu dðíi ®©y, ai lµ ngðêi lao ®éng ?
V× sao ?
a) N«ng d©n

h) Gi¸o viªn

c) Ngðêi gióp viÖc trong gia ®×nh

k) KÎ bu«n b¸n phô n÷, trÎ em

b) B¸c sÜ

d) Ngðêi l¸i xe «m

i) KÎ bu«n b¸n ma tuý
l) KÎ trém

®) Gi¸m ®èc c«ng ti

m) Ngðêi ¨n xin

g) Ngðêi ®¹p xÝch l«

o) Nhµ v¨n, nhµ th¬

e) Nhµ khoa häc

n) KÜ sð tin häc

Em h·y cho biÕt, nh÷ng ngðêi lao ®éng trong c¸c tranh dðíi ®©y lµm
nghÒ g× vµ c«ng viÖc ®ã cã Ých cho x· héi nhð thÕ nµo.

#

#

#

#

29

Tr.30

#

#

Nh÷ng hµnh ®éng, viÖc lµm nµo dðíi ®©y thÓ hiÖn sù kÝnh träng vµ biÕt
¬n ngðêi lao ®éng ?
a) Chµo hái lÔ phÐp.
b) Nãi trèng kh«ng.
c) Gi÷ g×n s¸ch vë, ®å dïng, ®å ch¬i.
d) Dïng hai tay khi ®ða hoÆc nhËn vËt g×.
®) Häc tËp gð¬ng nh÷ng ngðêi lao ®éng.
e) Quý träng s¶n phÈm lao ®éng.
g) Gióp ®ì ngðêi lao ®éng nh÷ng viÖc phï hîp víi kh¶ n¨ng.
h) ChÕ giÔu ngðêi lao ®éng nghÌo, ngðêi lao ®éng ch©n tay.

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm th¶o luËn vµ ®ãng vai theo nh÷ng t×nh
huèng sau :

a) Gi÷a trða hÌ, b¸c ®ða thð mang thð ®Õn cho nhµ Tð. Tð sÏ...
b) H©n nghe mÊy b¹n cïng líp nh¹i tiÕng cña mét ngðêi b¸n hµng
rong. H©n sÏ...
c) C¸c b¹n cña Lan ®Õn ch¬i vµ n« ®ïa trong khi bè ®ang ngåi lµm
viÖc ë gãc phßng. Lan sÏ...

Sðu tÇm c¸c c©u ca dao, tôc ng÷, bµi th¬, bµi h¸t, tranh, ¶nh, truyÖn,...
nãi vÒ ngðêi lao ®éng.

H·y kÓ, viÕt hoÆc vÏ vÒ mét ngðêi lao ®éng mµ em kÝnh phôc, yªu quý nhÊt.

Thùc hµnh

Thùc hiÖn nh÷ng lêi nãi vµ viÖc lµm thÓ hiÖn sù kÝnh träng, biÕt ¬n ngðêi
lao ®éng.

30

Tr.31

Bµi 10

LÞCH Sù VíI MäI NG¦êI
TruyÖn
& + &

Ch¸u xin lçi c« ¹ !

S¸ng chñ nhËt, Trang rñ Hµ ®Õn tiÖm may ®Ó lÊy ¸o cho mÑ.
Chµo hái mäi ngðêi trong tiÖm xong, Trang hái c« thî may :
_ C« ¬i, c« may xong ¸o cho mÑ ch¸u chða ?
_ C« xin lçi ! _ C« thî may tr¶ lêi _ MÊy h«m trðíc, c« bÞ èm nªn
chða xong. §Õn chiÒu mai míi xong ®ðîc, ch¸u ¹.

31

Tr.32

Trang chða kÞp nãi g× th× Hµ ®· lªn tiÕng :

_ C« lµm ¨n thÕ µ ? §· hÑn ngµy nµo th× ph¶i ®óng ngµy Êy chø !
C« thî may «n tån :

_ Tèi nay c« sÏ cè may xong ®Ó s¸ng mai c¸c ch¸u ®Õn lÊy nhÐ !
Trang khÏ giËt ¸o Hµ vµ nãi víi c« thî may :

_ C« míi khái èm, th«i ®Ó chiÒu mai còng ®ðîc, c« ¹.

Nghe Trang nãi, Hµ c¶m thÊy ¸y n¸y, hèi hËn. Ra vÒ, Hµ n¸n l¹i, ®Õn
gÇn c« thî may, khÏ nãi :
_ Ch¸u xin lçi c« ¹ !

C« thî may nh×n Hµ, mØm cðêi.

(Theo b¸o

;&

sè 2570)

- %9 " !

C©u hái

Em cã nhËn xÐt g× vÒ c¸ch cð xö cña b¹n Trang, b¹n Hµ trong
c©u chuyÖn trªn ?
NÕu em lµ b¹n cña Hµ, em sÏ khuyªn b¹n ®iÒu g× ? V× sao ?

Ghi nhí

LÞch sù víi mäi ngðêi lµ cã lêi nãi, cö chØ,

hµnh ®éng thÓ hiÖn sù t«n träng ®èi víi ngðêi

m×nh gÆp gì, tiÕp xóc. LÞch sù víi mäi ngðêi,

em còng sÏ ®ðîc t«n träng, quý mÕn.
B +

B

A

B

A

B

Tôc ng÷

G

Bµi tËp

32

Nh÷ng hµnh vi, viÖc lµm nµo sau ®©y nªn lµm ? V× sao ?
a) Mét «ng l·o ¨n xin vµo nhµ Nhµn. Nhµn cho «ng mét Ýt g¹o
råi qu¸t : “Th«i, ®i ®i !”.

Tr.33

b) Trung nhðêng ghÕ trªn « t« buýt cho mét phô n÷ mang bÇu.
c) Trong r¹p chiÕu bãng, mÊy b¹n nhá võa xem phim, võa b×nh phÈm
vµ cðêi ®ïa.
d) Do s¬ ý, L©m lµm mét em bÐ ng·. L©m liÒn xin lçi vµ ®ì bÐ dËy.
®) Nam ®· bá mét con s©u vµo cÆp s¸ch cña b¹n Nga.

Trong nh÷ng ý kiÕn dðíi ®©y, em ®ång ý víi ý kiÕn nµo ?

a) ChØ cÇn lÞch sù víi ngðêi lín tuæi.
b) PhÐp lÞch sù chØ phï hîp khi ë thµnh phè, thÞ x·.
c) PhÐp lÞch sù gióp cho mäi ngðêi gÇn gòi víi nhau h¬n.
d) Mäi ngðêi ®Òu ph¶i cð xö lÞch sù, kh«ng ph©n biÖt giµ - trÎ,
nam - n÷, giµu - nghÌo.
®) LÞch sù víi b¹n bÌ, ngðêi th©n lµ kh«ng cÇn thiÕt.

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm th¶o luËn ®Ó nªu ra mét sè biÓu hiÖn
cña phÐp lÞch sù khi ¨n uèng, nãi n¨ng, chµo hái,...

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm trao ®æi vµ ®ãng vai theo nh÷ng
t×nh huèng sau :
a) TiÕn sang nhµ Linh, hai b¹n cïng ch¬i ®å ch¬i thËt vui vÎ. Ch¼ng
may, TiÕn lì tay lµm háng ®å ch¬i cña Linh.
Theo em, hai b¹n cÇn lµm g× khi ®ã ?
b) Thµnh vµ mÊy b¹n nam ch¬i ®¸ bãng ë s©n ®×nh, ch¼ng may ®Ó
bãng r¬i tróng vµo ngðêi mét b¹n g¸i ®i ngang qua.
Thµnh vµ c¸c b¹n nam nªn lµm g× trong t×nh huèng ®ã ?

C©u ca dao dðíi ®©y khuyªn chóng ta ®iÒu g× ?
F

Thùc hµnh

Q

F

A
S

5
A

7% % 9
! 'O

&
*

&

Thùc hiÖn cð xö lÞch sù víi b¹n bÌ vµ mäi ngðêi xung quanh trong cuéc
sèng h»ng ngµy.

33

Tr.34

Bµi 11

GI÷ G×N C¸C C¤NG TR×NH C¤NG CéNG
T×nh huèng

nHµ
v¡N
HO¸

... Ta vÏ ®i, Th¾ng ¬i !

§i häc vÒ qua nhµ v¨n ho¸ x·, TuÊn rñ Th¾ng : “Tðêng quÐt v«i tr¾ng
thÕ nµy mµ vÏ con ngùa lªn ®ã th× ®Ñp l¾m ®©y. Ta vÏ ®i, Th¾ng ¬i !”.

C©u hái
34

NÕu em lµ b¹n Th¾ng trong t×nh huèng trªn, em sÏ lµm g× ? V× sao ?

Tr.35

Ghi nhí
C«ng tr×nh c«ng céng lµ tµi s¶n chung

cña x\ héi. Mäi ngðêi d©n ®Òu cã tr¸ch
nhiÖm b¶o vÖ, gi÷ g×n.

Bµi tËp
Trong nh÷ng tranh dðíi ®©y, tranh nµo vÏ hµnh vi, viÖc lµm ®óng ? V× sao ?

#

#

35

Tr.36

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm th¶o luËn vÒ c¸ch øng xö trong c¸c
t×nh huèng sau ®©y :

a) Mét h«m, khi ®i ch¨n tr©u ë gÇn ®ðêng s¾t, Hðng thÊy mét sè thanh
s¾t nèi ®ðêng ray ®· bÞ bän trém lÊy ®i.
NÕu em lµ b¹n Hðng, em sÏ lµm g× khi ®ã ? V× sao ?
b) Trªn ®ðêng ®i häc vÒ, Toµn thÊy mÊy b¹n nhá rñ nhau lÊy ®Êt, ®¸
nÐm vµo c¸c biÓn b¸o giao th«ng ven ®ðêng.
Theo em, Toµn nªn lµm g× trong t×nh huèng ®ã ? V× sao ?

Trong c¸c ý kiÕn sau, ý kiÕn nµo em cho lµ ®óng ?

a) Gi÷ g×n c¸c c«ng tr×nh c«ng céng còng chÝnh lµ b¶o vÖ lîi Ých
cña m×nh.
b) ChØ cÇn gi÷ g×n c¸c c«ng tr×nh c«ng céng ë ®Þa phð¬ng m×nh.
c) B¶o vÖ c«ng tr×nh c«ng céng lµ tr¸ch nhiÖm riªng cña c¸c chó
c«ng an.

Em h·y cïng c¸c b¹n trong nhãm t×m hiÓu t×nh tr¹ng hiÖn t¹i cña mét
vµi c«ng tr×nh c«ng céng ë ®Þa phð¬ng m×nh vµ nªu biÖn ph¸p ®Ó gi÷ g×n
chóng theo mÉu b¶ng sau :
D % . %Q

/

%#=

/

E

=

%#4

< %4

< " 0"

P =

Sðu tÇm c¸c tÊm gð¬ng, c¸c mÈu chuyÖn nãi vÒ viÖc gi÷ g×n, b¶o vÖ c¸c
c«ng tr×nh c«ng céng.

Thùc hµnh
36

Thùc hiÖn viÖc gi÷ g×n, b¶o vÖ c¸c c«ng tr×nh c«ng céng.

Tr.37

Bµi 12

TÝCH CùC THAM GIA
C¸C HO¹T §éNG NH¢N §¹O
Th«ng tin

_ H»ng n¨m, mét sè tØnh nðíc ta thðêng bÞ thiªn tai, lò lôt g©y nªn nhiÒu
thiÖt h¹i : hµng tr¨m ngðêi bÞ chÕt, mÊt tÝch ; hµng ngh×n ngðêi bÞ mÊt nhµ
cöa ; nhiÒu ng«i trðêng bÞ hð háng,...
_ Th¶m ho¹ ®éng ®Êt, sãng thÇn x¶y ra t¹i ch©u ¸ ngµy 26-12-2004 ®·
lµm hµng tr¨m ngh×n ngðêi cña nhiÒu quèc gia bÞ chÕt vµ mÊt tÝch, rÊt nhiÒu
nhµ cöa vµ c¸c c«ng tr×nh kh¸c bÞ ph¸ huû,...

37

Tr.38

_ Trong cuéc chiÕn tranh do ®Õ quèc MÜ g©y...